Zorg · basis, gevorderd, expert en leidinggevenden
Agressietraining in verpleeghuizen en de ouderenzorg
In de ouderenzorg worden verzorgenden geslagen, geknepen en uitgescholden, ook door bewoners die er zelf niets aan kunnen doen. Gedrag dat bij de ziekte hoort, is iets anders dan gedrag dat begrensd kan worden. Verzorgenden leren bij Bureau Weerbaar en Veilig dat verschil te zien en daarnaar te handelen.
Een bewoner met dementie die knijpt of slaat, hoeft dat niet met opzet te doen, en toch moet de verzorgende ermee verder. De agressietraining voor verzorgenden in verpleeghuizen en ouderenzorg van Bureau Weerbaar en Veilig leert het verschil te zien tussen ziektegedrag en gedrag dat begrensd kan worden. Na een adviesgesprek stemt de trainer de oefensituaties af op je agressieprotocol en de meldroute. Op de trainingsdag op je eigen locatie werken verzorgenden met de trainer en een trainingsacteur, en ze krijgen een bewijs van deelname. Altijd volgt een evaluatie met vervolgadvies; het aanbod bestaat uit basis, gevorderd, expert en leidinggevenden.
Vraag een adviesgesprek aan →Binnen 2 werkdagen na het adviesgesprek een schriftelijk voorstel.
PraktijkbeeldEigen fotomateriaal volgt
- Programma
- Adviesgesprek, afstemming, trainingsdag, evaluatie en vervolgadvies
- Voor wie
- Verzorgenden, verpleegkundigen en andere zorgmedewerkers in verpleeghuizen en de ouderenzorg, en hun leidinggevenden.
- Trainingsdag
- 9.00 tot 16.00 uur, op je eigen locatie
- Met
- Een trainer en een trainingsacteur, allebei in de prijs
- Groep
- In overleg, advies maximaal 10 verzorgenden
- Na afloop
- Bewijs van deelname, daarna evaluatie met vervolgadvies
Vrijblijvend kennismaken? Begin met een adviesgesprek. Vraag een adviesgesprek aan.
PraktijkbeeldEigen fotomateriaal volgt
De praktijk
Agressie op de afdeling
In de ouderenzorg krijgen verzorgenden te maken met agressie. Een bewoner met dementie die slaat tijdens het wassen, hoeft niemand pijn te willen doen. Hij begrijpt niet wat er gebeurt, schrikt van de handen van de verzorgende en verzet zich. Het werk zit dan in het moment ervoor: het tempo, de handen, waar de verzorgende staat en wat ze zegt.
Anders ligt het bij een familielid dat op de gang steeds luider wordt over de zorg, of bij iemand die nog greep heeft op zijn gedrag. Dat gedrag kan wel veranderen, en daar hoort een grens bij. Dat onderscheid bepaalt elke handeling. Daarom gaat dit programma over de zorgmomenten waarop het misgaat: wassen, aankleden, uit bed helpen.
Vergelijkbare situaties komen terug in de agressietraining in de thuiszorg en wijkverpleging en de agressietraining voor woonbegeleiders in de gehandicaptenzorg. Alle beroepen staan in het overzicht van agressietraining per beroep. Hoe een agressietraining in het algemeen werkt, lees je bij agressietraining: zo werkt het.
Uit de oefensituaties
- OefensituatieEen bewoner met dementie slaat of krabt tijdens het wassen of aankleden.
- OefensituatieEen bewoner scheldt de hele ochtendzorg door, en de verzorgende moet toch verder.
- OefensituatieEen familielid wordt op de gang steeds bozer over de zorg.
- OefensituatieEen bewoner loopt dreigend achter een verzorgende aan de gang op.
Van adviesgesprek tot evaluatie
Zo verloopt de agressietraining in verpleeghuizen en de ouderenzorg
Van het eerste gesprek tot de evaluatie na de trainingsdag. Hoe zo'n dag in zijn werk gaat, lees je bij zo werkt een trainingsdag.
Adviesgesprek
Je vertelt wat er op de afdeling gebeurt en bij welke zorgmomenten het misgaat. Samen kiezen we daarna het onderdeel en de groepsgrootte, en maken we van die zorgmomenten oefensituaties voor de oefengesprekken met de trainingsacteur.
Afstemming
Ter voorbereiding leest de trainer het agressieprotocol, de meldroute voor incidenten en de afspraken over hulp oproepen op de afdeling, zodat de oefeningen daarop aansluiten.
Trainingsdag
Een dag op je eigen locatie, met een trainer en een trainingsacteur. Iedere verzorgende krijgt een bewijs van deelname.
Evaluatie en vervolgadvies
Na de trainingsdag volgt altijd een evaluatie. We bespreken wat er op de afdeling is veranderd. Daarna borgen we de afspraken en geven vervolgadvies, onder meer over het melden van incidenten, de afspraken in het team of een volgend onderdeel.
Vier onderdelen
Van basistraining tot leidinggevenden
Je kiest wat past bij je verzorgenden en het werk. In het adviesgesprek bepalen we samen waar je zorgteam begint: bij de basistraining, of eerst bij het programma voor leidinggevenden.
Voor iedere verzorgende: gedrag bij dementie begrijpen, rustig blijven en familie aanspreken.
Naar dit onderdeel ↓Gevorderde trainingVoor pg-afdelingen en zware teams: fysiek verzet, grensoverschrijdende familie en één aanpak per bewoner.
Naar dit onderdeel ↓ExpertniveauVoor verzorgenden met een extra rol, zoals werkbegeleider of opvang: collega's opvangen en begeleiden na een incident.
Naar dit onderdeel ↓Programma voor leidinggevendenVoor teamleiders, afdelingshoofden en locatiemanagers: meldingen, teamafspraken, familiebeleid en opvang.
Naar dit onderdeel ↓Onderdeel 1 · Basis
Basistraining: agressie tijdens de zorg
Voor iedere verzorgende, ook leerlingen en invalkrachten. Wat je team zelf op de afdeling meemaakt, voegen we toe aan de oefensituaties hieronder.
Voor wie
Iedere verzorgende. Met dit onderdeel begin je.
Oefensituaties in de basistraining
- Een bewoner met dementie slaat of krabt tijdens het wassen of aankleden.
- Een bewoner scheldt de hele ochtendzorg door, en de verzorgende moet toch verder.
- Een familielid wordt op de gang steeds bozer over de zorg.
- Een bewoner loopt dreigend achter een verzorgende aan de gang op.
- Twee bewoners in de huiskamer zetten elkaar op scherp, en er is maar één verzorgende.
Na de basisdag kunnen verzorgenden
- Begrijpen waarom een bewoner met dementie slaat of krabt tijdens de verzorging.
- Onderscheid maken tussen gedrag uit de ziekte en gedrag dat te begrenzen is.
- Rustig blijven als een bewoner uithaalt, en inschatten of de handeling veilig af te maken is.
- Een familielid aanspreken dat over de grens gaat.
- De spanning terugbrengen op het moment zelf.
- Een incident melden en met collega's nabespreken, ook als het gedrag bij de ziekte hoort.
Zo oefent een verzorgende met de trainingsacteur
In de oefengesprekken is de trainingsacteur een bewoner of familielid zoals je verzorgenden die kennen. Iedereen kan een oefening op elk moment stoppen. De trainer bewaakt dat de oefening voor iedereen veilig blijft. Wie de trainers en trainingsacteurs zijn, zie je bij het team.
Zo werkt een trainingsdag →Onderdeel 2 · Gevorderd
Gevorderde agressietraining in verpleeghuizen en de ouderenzorg
Op een pg-afdeling hoort agressie bij het werk. Verzorgenden worden geknepen, geslagen en uitgescholden, en de dienst gaat gewoon door. Die belasting stapelt zich op. Wat op een lichtere afdeling werkt, is hier niet genoeg.
Waar het om draait: één aanpak per bewoner, in elke dienst. Wisselt de aanpak per collega, dan houdt het team het gedrag zelf in stand, hoe goed iedereen het ook bedoelt.
Voor wie
Verzorgenden op afdelingen waar veel agressie voorkomt, zoals pg-afdelingen en gecombineerde afdelingen voor somatiek en dementie.
Instap: de basistraining gedaan, of in overleg, als iemand al ervaring heeft met deze situaties.
Oefensituaties in de gevorderde training
- Een bewoner met gevorderde dementie verzet zich met kracht bij elke transfer.
- Een familielid eist bij elk bezoek een gesprek en dreigt met een klacht.
- Meerdere bewoners met onbegrepen gedrag zitten in één huiskamer en houden elkaar op scherp.
- Een bewoner slaat om zonder zichtbare aanleiding.
- Een verzorgende staat alleen op de gang als een bewoner op haar afkomt.
Na deze dag kunnen verzorgenden
- Zien wat gedrag bij gevorderde dementie uitlokt, en de benadering aanpassen.
- Handelen bij fysieke agressie als er geen collega in de buurt is.
- Familie aanspreken met afspraken die het hele team draagt.
- Bij dezelfde bewoner hetzelfde doen, in elke dienst.
- Benoemen wanneer bewoners elkaar opjagen.
- De zorg laten overnemen door een collega, en samen opschalen als het verzet blijft.
Onderdeel 3 · Expert
Agressietraining op expertniveau in verpleeghuizen en de ouderenzorg
Na een klap tijdens de ochtendzorg gaat een verzorgende misschien eerst naar een collega, niet naar de teamleider. Wat die collega zegt, bepaalt mee of ze meldt of het afdoet als iets wat bij dementie hoort. Het expertniveau is voor verzorgenden met die rol, nu of straks: werkbegeleiders van leerlingen, aandachtsvelders en collega's die anderen opvangen na een incident.
Waar het om draait: de eerste opvang na een bewoner die sloeg of kneep is rustig en oordeelt niet. De teamleider of de bedrijfsarts komt erbij als dat nodig is. Ook dat moment kent de collega.
Voor wie
Ervaren verzorgenden en verpleegkundigen die leerlingen begeleiden of collega's opvangen na een incident.
Instap: beide eerdere trainingen gedaan, of in overleg, als iemand al ervaring heeft met deze situaties.
Oefensituaties op expertniveau
- Een collega is tijdens de ochtendzorg geslagen en zegt er meteen bij dat het erbij hoort.
- Een leerling vraagt wat ze anders had moeten doen toen een bewoner haar arm openkrabde.
- Een collega wil een knijp niet melden, omdat de bewoner er toch niets aan kan doen.
- Een collega ziet op tegen de volgende dienst bij een bewoner die haar steeds opzoekt.
- In het teamoverleg wordt een incident bij de ochtendzorg besproken, zonder dat iemand de schuld krijgt.
Na deze dag kunnen verzorgenden
- Een collega na een incident op de afdeling rustig opvangen, zonder te oordelen.
- Herkennen wanneer een verzorgende meer hulp nodig heeft, en de teamleider inschakelen.
- Een leerling of invalkracht begeleiden met de lijn uit de basistraining.
- Collega's aanmoedigen om ook een klap of knijp van een bewoner met dementie te melden.
- Een incident met een bewoner of familielid in het teamoverleg bespreken op een manier waar het team van leert.
Onderdeel 4 · Leidinggevenden
Agressietraining voor leidinggevenden in de ouderenzorg
Op een afdeling waar het gedrag bij de ziekte hoort, verdwijnt een incident makkelijk uit beeld. Je bepaalt wel wat er daarna gebeurt: wie de verzorgende opvangt, wat er met de melding gebeurt en of iedere dienst bij dezelfde bewoner hetzelfde doet.
Voor wie
Teamleiders, afdelingshoofden en locatiemanagers in verpleeghuizen en de ouderenzorg.
Wat er na een incident gebeurt
Na het zinnetje dat het nu eenmaal bij dementie hoort, meldt mogelijk niemand meer iets. Zo melden medewerkers steeds minder, en verlies je wat je nodig hebt om onderbouwd extra handen of een aangepast zorgplan te vragen. De bewoner kan er niets aan doen, en toch is je verzorgende geslagen. Beide zijn tegelijk waar.
Daarom werk je aan de teamnorm: welk gedrag begrenst het team, welk gedrag vangt het op in de benadering, en reageren twee collega's op dezelfde ochtend hetzelfde? Je richt opvang in na een klap of een bedreiging, en je maakt beleid voor familieleden die over de grens gaan. Begrenzen en goede zorg gaan daarbij samen.
Zo oefenen leidinggevenden
In de oefengesprekken is de trainingsacteur een verzorgende die net is geslagen, of een familielid dat de afdeling op loopt en verhaal komt halen.
Oefensituaties voor leidinggevenden
- Een verzorgende vertelt over een klap en zegt er meteen bij dat het erbij hoort.
- Twee collega's reageren op dezelfde ochtend verschillend op dezelfde bewoner.
- Je vraagt om extra handen, maar hebt geen meldingen om het mee te onderbouwen.
- Een familielid loopt de afdeling op en spreekt verzorgenden aan zonder dat iemand ingrijpt.
- Een verzorgende gaat na een bedreiging gewoon door, en niemand komt er later op terug.
Na deze dag kunnen leidinggevenden
- Zien welke agressie op de afdeling terugkeert, en dat bespreekbaar houden.
- Horen wanneer het team zegt dat het bij dementie hoort, en dat weer op tafel leggen.
- Met het team afspreken wat iedereen doet bij dezelfde bewoner.
- Na een klap op de afdeling nog dezelfde dienst met de verzorgende gaan zitten.
- Beleid maken voor familieleden die over de grens gaan.
- Uit de meldingen halen bij welke bewoner het telkens misgaat, en daar de afdelingsafspraken op bouwen.
Adviesgesprek
Passend voor je verzorgenden?
In een vrijblijvend adviesgesprek kiezen we samen het onderdeel dat past bij het werk in de zorg. Je krijgt daarna een schriftelijk voorstel met de opbouw, het aantal dagen en de prijs. Fysieke technieken oefenen we op aanvraag; dat spreek je af in het adviesgesprek. Wat bepaalt de prijs?
Vraag een adviesgesprek aanHet team achter de training
Een trainer en een trainingsacteur uit ons team
Ons team telt 12 mensen, onder wie trainers en trainingsacteurs. Op de trainingsdag werk je met een trainer en een trainingsacteur uit dit team.
Bekijk wie we zijn →Voor de werkgever
Wat je als werkgever regelt, en wat het oplevert
Een training haalt agressie niet weg. Wel gaan verzorgenden zekerder aan het werk: ze weten wat ze doen als een bewoner uithaalt of een familielid over de grens gaat. Ze doen bij dezelfde bewoner hetzelfde, in elke dienst, en ze melden zo dat de teamleider ziet hoe zwaar het werk op de afdeling werkelijk is.
Agressie en geweld vallen in de Arbowet onder psychosociale arbeidsbelasting (artikel 1). De werkgever moet beleid voeren om die te voorkomen of te beperken (artikel 3 lid 2). Het Arbobesluit werkt dat uit in artikel 2.15: als werkgever beoordeel je het risico in de RI&E en leg je maatregelen vast in het plan van aanpak. Ook geef je medewerkers voorlichting en onderricht. Een training is één manier om die voorlichting en dat onderricht in te vullen.
We kijken ook wat er al vastligt: het agressieprotocol, de meldroute voor incidenten en hoe een verzorgende hulp oproept op de afdeling. De opvang van collega's na een incident hoort erbij. Meer over de sector lees je bij agressietraining in de zorg. Wat de wet van je vraagt, staat op de pagina agressie en de werkgever.
Vragen over agressietraining in verpleeghuizen en de ouderenzorg
Vragen van de werkgever
Waar vindt de trainingsdag plaats?
Op je eigen locatie. Welke ruimte dat wordt, spreken we af in het adviesgesprek. Verzorgenden hoeven dus niet naar een cursuscentrum.
Is een agressietraining verplicht?
Nee, de Arbowet schrijft geen training voor. Wel vraagt de Arbowet je als werkgever om agressie als risico aan te pakken. Wat je dan regelt en waar een training past, staat hierboven bij de werkgever.
Wat kost het programma?
De prijs hangt af van het onderdeel, de groepsgrootte, het aantal dagen, de voorbereiding en de reistijd.
Binnen 2 werkdagen na het adviesgesprek krijg je een schriftelijk voorstel. Daarin staan de opbouw van het programma, het aantal groepen en dagen, en de prijs met wat er altijd bij zit. De reiskosten staan er apart in. Meer hierover lees je op de pagina over de kosten.
Hoe blijven de afspraken na de trainingsdag hangen?
Na iedere trainingsdag volgt een evaluatie. Daarin kijken we wat er in de praktijk is veranderd, borgen we de afspraken en geven we vervolgadvies. De afspraken zelf liggen bij je zorgorganisatie: in het werkoverleg en bij de leidinggevenden.
Sluit de training aan op ons agressieprotocol en de meldroute?
Ja, voor verzorgenden sluit de training aan op je agressieprotocol en de meldroute. In het adviesgesprek bespreken we je protocol en hoe incidenten gemeld worden. De oefeningen gaan uit van die afspraken, zodat verzorgenden weten wanneer ze de benadering aanpassen, wanneer ze begrenzen en wanneer ze hulp oproepen.
Wat is het verschil tussen gevorderd en expert?
Voor verzorgenden draait gevorderd om het eigen optreden op een zware afdeling. Expert is voor verzorgenden die er een taak bij hebben: zij oefenen hoe ze een collega opvangen na een incident en leerlingen inwerken met dezelfde afspraken.
Wat is het verschil met het programma voor leidinggevenden?
Verzorgenden oefenen wat ze aan het bed en op de gang doen. Leidinggevenden oefenen wat er daarna gebeurt: de meldingen, de teamafspraken per bewoner, beleid voor familie en de opvang van de verzorgende.
Is dit niet weer een algemene agressietraining?
Nee, dit is geen algemene agressietraining. Het programma is gemaakt voor de ouderenzorg. De oefensituaties komen van je eigen afdeling en worden in het adviesgesprek verzameld.
Over de vier onderdelen
Moet een klap van een bewoner met dementie worden gemeld?
Ja, een klap van een bewoner met dementie moet worden gemeld. Zonder meldingen ziet niemand hoe zwaar het werk op de afdeling is, en heeft de teamleider niets in handen om extra handen of een aangepast zorgplan te vragen.
Op onze pg-afdeling komt fysiek verzet voor. Is dit het niveau?
Ja, voor fysiek verzet op een pg-afdeling is dit het niveau. Het onderdeel gevorderd gaat ervan uit dat het team de basis heeft gedaan; wie al ervaring heeft met deze situaties, stroomt in overleg in. In het adviesgesprek kijken we of dat voor je team klopt.
Heeft ons verpleeghuis een opvangteam nodig om dit onderdeel te volgen?
Nee, je verpleeghuis heeft geen opvangteam nodig om dit onderdeel te volgen. Ook ervaren verzorgenden die leerlingen begeleiden, hebben er baat bij. In het adviesgesprek kijken we wie op je afdelingen die rol al heeft.
Bij ons zegt iedereen dat het bij dementie hoort. Hoe krijg je dat weer op tafel?
Agressie bij dementie komt weer op tafel door het incident los te koppelen van de schuldvraag. De bewoner kan er niets aan doen, en toch is je verzorgende geslagen. Juist dat laatste, de geslagen verzorgende, raakt snel uit beeld.
Dit programma voor je verzorgenden?
In een adviesgesprek vertel je wat er op de afdeling gebeurt. Samen kiezen we daarna het onderdeel en de groepsgrootte, maken we oefensituaties van die zorgmomenten en plannen we de trainingsdag en de evaluatie.