Onderwijs · basis, gevorderd, expert en leidinggevenden
Agressietraining voor leraren in het mbo
Mbo-docenten worden voor de groep uitgescholden, belachelijk gemaakt en soms bedreigd, door studenten die al jongvolwassen kunnen zijn. Docenten leren bij Bureau Weerbaar en Veilig rustig te blijven, kort te begrenzen op het gedrag en te weten wanneer ze een collega of het team erbij halen. De les en de veiligheid van de groep blijven daarbij voorop staan.
In het mbo staat een docent voor studenten die al volwassen kunnen zijn, en soms valt er voor de klas een grove opmerking of een dreigement. Bureau Weerbaar en Veilig geeft daarvoor een agressietraining voor leraren in het mbo. Het traject start met een adviesgesprek, waarin de trainer het gedragsprotocol en de afspraken over wie erbij komt doorneemt. Op je eigen locatie oefenen docenten een dag met een trainer en een trainingsacteur, en de instelling krijgt altijd een evaluatie met vervolgadvies. Elke docent ontvangt een bewijs van deelname, en het aanbod omvat basis, gevorderd, expert en leidinggevenden.
Vraag een adviesgesprek aan →Binnen 2 werkdagen na het adviesgesprek een schriftelijk voorstel.
PraktijkbeeldEigen fotomateriaal volgt
- Programma
- Adviesgesprek, afstemming, trainingsdag, evaluatie en vervolgadvies
- Voor wie
- Leraren, instructeurs en onderwijsondersteuners met studentcontact in het mbo, en hun leidinggevenden.
- Trainingsdag
- 9.00 tot 16.00 uur, op je eigen locatie
- Met
- Een trainer en een trainingsacteur, allebei in de prijs
- Groep
- In overleg, advies maximaal 10 docenten
- Na afloop
- Bewijs van deelname, daarna evaluatie met vervolgadvies
Vrijblijvend kennismaken? Begin met een adviesgesprek. Vraag een adviesgesprek aan.
PraktijkbeeldEigen fotomateriaal volgt
De praktijk
Agressie in het mbo-lokaal
Een mbo-docent staat voor een groep. De groep kijkt mee, en een uitdaging voor de klas gaat al snel over wie de norm stelt. Boosheid ontstaat bijvoorbeeld bij een student die vastloopt: een opdracht die niet lukt, een stage die misgaat of problemen buiten school. Die student kan gefrustreerd zijn zonder uit te zijn op een confrontatie. Even ruimte geven en daarna kort zeggen wat er nu gebeurt, kan dan helpen om de spanning te verlagen.
Anders ligt het bij een student die precies weet hoever hij kan gaan, of een groep die samen de les stillegt. Dat gedrag levert status op in de groep, en uitleggen werkt dan averechts. Dan gaat het om een korte grens die niet beweegt, en om het besluit erachter: doorgaan, de student apart nemen, een collega erbij halen of melden. Bij een serieuze bedreiging volgt de docent het protocol van de instelling.
Vergelijkbare situaties komen terug in de agressietraining voor leraren in het voortgezet onderwijs en de agressietraining voor leerplichtambtenaren. Alle beroepen staan in het overzicht van agressietraining per beroep. Hoe een agressietraining in het algemeen werkt, lees je bij agressietraining: zo werkt het.
Uit de oefensituaties
- OefensituatieEen student scheldt de docent uit terwijl zijn hele groep erbij zit.
- OefensituatieEen groepje legt de les stil en kijkt wat de docent ermee doet.
- OefensituatieEen student gebruikt dreigende taal als hij wordt aangesproken op zijn telefoon.
- OefensituatieEen student gaat vlak voor de docent staan en maakt zich groot.
Van adviesgesprek tot evaluatie
Zo verloopt de agressietraining voor leraren in het mbo
Van het eerste gesprek tot de evaluatie na de trainingsdag. Hoe zo'n dag in zijn werk gaat, lees je bij zo werkt een trainingsdag.
Adviesgesprek
Je vertelt op welke opleidingen en in welke ruimtes het misgaat: het lokaal na de pauze, de gang of de praktijkruimte. Met die opleidingen en ruimtes stemmen we af welk onderdeel en welke groepsgrootte passen. Daarna stellen we de oefensituaties samen, waarin de trainingsacteur in de oefengesprekken bijvoorbeeld de student in de praktijkruimte is.
Afstemming
De trainer leest het gedragsprotocol van de instelling en de afspraken over wie erbij komt als een docent vastloopt, zodat de oefeningen daarop aansluiten.
Trainingsdag
Een dag op je eigen locatie, met een trainer en een trainingsacteur. Voor iedere docent is er een bewijs van deelname.
Evaluatie en vervolgadvies
Na de trainingsdag volgt altijd een evaluatie. We kijken samen wat er in de praktijk van de mbo-instelling is veranderd. We borgen de afspraken en geven vervolgadvies over het gedragsprotocol, de opvang na incidenten of een volgend onderdeel.
Vier onderdelen
Van basistraining tot leidinggevenden
Je kiest wat past bij je docenten en het werk. In het adviesgesprek bepalen we samen waar je team begint: bij de basistraining, of eerst bij het programma voor leidinggevenden.
Voor iedere docent met studentcontact: rustig blijven en kort begrenzen voor de groep.
Naar dit onderdeel ↓Gevorderde trainingVoor zware groepen: berekend gedrag, groepsdruk en één lijn in het docententeam.
Naar dit onderdeel ↓ExpertniveauVoor docenten met een extra rol, zoals aandachtsfunctionaris of inwerker: collega's opvangen na een incident.
Naar dit onderdeel ↓Programma voor leidinggevendenVoor teamleiders en zorgcoördinatoren: meldingen, gedragsprotocol, teamafspraken en opvang.
Naar dit onderdeel ↓Onderdeel 1 · Basis
Basistraining: begrenzen terwijl de groep meekijkt
Voor iedere docent met studentcontact. Voorbeelden van oefensituaties staan hieronder, en daarbij komt wat je docenten zelf in hun lessen meemaken.
Voor wie
Iedere docent. Met dit onderdeel begin je.
Oefensituaties in de basistraining
- Een student scheldt de docent uit terwijl zijn hele groep erbij zit.
- Een groepje legt de les stil en kijkt wat de docent ermee doet.
- Een student gebruikt dreigende taal als hij wordt aangesproken op zijn telefoon.
- Een student gaat vlak voor de docent staan en maakt zich groot.
- Een student komt onder invloed het lokaal binnen en wil gewoon meedoen.
Na de basisdag kunnen docenten
- Zien of een student vastloopt of de docent bewust uitdaagt.
- Doorgaan met de les terwijl een student de docent belachelijk maakt.
- Kort begrenzen op het gedrag, zonder er een discussie voor publiek van te maken.
- Ingrijpen bij een groep die de les stillegt en de reactie afwacht.
- Handelen bij een student die onder invloed het lokaal binnenkomt.
- Melden wat er gebeurde, volgens de afspraken van de instelling.
Zo oefent een docent met de trainingsacteur
In de oefengesprekken is de trainingsacteur de student in het lokaal, met de groep als publiek erbij. De docent oefent met stem, houding en de keuze om in de groep te begrenzen of de student apart te nemen. Iedereen kan een oefening op elk moment stoppen. De trainer bewaakt dat de oefening voor iedereen veilig blijft. Wie de trainers en trainingsacteurs zijn, zie je bij het team.
Zo werkt een trainingsdag →Onderdeel 2 · Gevorderd
Gevorderde agressietraining voor leraren in het mbo
Sommig gedrag in het mbo is berekend. Een student kent de regels van de opleiding en gebruikt ze tegen de docent, of een groep wacht samen af wie het eerst inbindt. Wie dan als docent ruimte geeft, geeft de groep vooral iets om naar te kijken. Op dit niveau oefenen docenten om het verschil te zien en daarop te reageren, terwijl de rest van de groep meekijkt.
Waar het om draait: een student krijgt van iedere docent hetzelfde antwoord. Wie merkt dat het per docent verschilt, blijft het proberen.
Voor wie
Docenten in het mbo die zware of terugkerende incidenten meemaken.
Instap: de basistraining gedaan, of in overleg, als iemand al ervaring heeft met deze situaties.
Oefensituaties in de gevorderde training
- Een student kent de regels van de opleiding en gebruikt ze tegen de docent.
- Een groep daagt de docent samen uit en wacht af wie het eerst inbindt.
- Een student is onder invloed en er speelt duidelijk meer dan alleen deze les.
- Bij de ene docent mag iets wat bij de andere niet mag, en de groep weet dat.
- Een student gaat door omdat het hem status oplevert in de groep.
Na deze dag kunnen docenten
- Zien of een student vastloopt of precies weet hoever hij kan gaan.
- Vroeg en klein ingrijpen, bij één student, voordat de groep partij kiest.
- Bij het gedrag blijven in plaats van mee te gaan in een discussie over de regel.
- Begrenzen zonder dat de student de opleiding de rug toekeert.
- Rustig en kort reageren als verslaving of psychische problemen meespelen, en daarna de zorgstructuur inschakelen.
- Een student overnemen van een collega die klemzit, en samen opschalen.
Onderdeel 3 · Expert
Agressietraining op expertniveau voor leraren in het mbo
Na een incident in de les loopt een docent misschien eerst bij een collega binnen, niet bij de teamleider. Van die eerste reactie hangt mede af of de docent meldt, de volgende les gewoon weer begint of thuisblijft. Het expertniveau is voor docenten die die rol op zich nemen of gaan nemen: begeleiders van startende docenten, studieloopbaanbegeleiders en collega's die anderen opvangen.
Waar het om draait: een docent die net in de les is bedreigd, wordt rustig en zonder oordeel opgevangen. Moet de teamleider of de bedrijfsarts erbij? Dat weet de opvanger ook.
Voor wie
Ervaren docenten die startende collega's begeleiden, of een collega bijstaan na een incident.
Instap: de basis- en gevorderde training gedaan, of in overleg, als iemand al ervaring heeft met deze situaties.
Oefensituaties op expertniveau
- Een collega komt na een bedreiging de teamkamer in en wil vooral snel naar huis.
- Een startende docent vraagt wat hij in de les anders had moeten doen.
- Een docent wil een scheldpartij in de praktijkruimte niet melden, omdat de opleiding er toch niets mee doet.
- Een docent was getuige van een incident in de gang en blijft erover piekeren.
- Een dreigende student komt in het teamoverleg van de opleiding, zonder dat de docent de schuld krijgt.
Na deze dag kunnen docenten
- Een docent na een incident in de les rustig en zonder oordeel opvangen, ook tussen twee lesuren door.
- Merken wanneer een docent na een incident meer nodig heeft dan een gesprek, en dan de teamleider inschakelen.
- Een startende docent begeleiden met de afspraken uit de basistraining.
- Docenten aanmoedigen om ook een student die snauwt of de les verstoort te melden.
- Een incident met een student zo in het teamoverleg bespreken dat het hele opleidingsteam er iets aan heeft.
Onderdeel 4 · Leidinggevenden
Agressietraining voor leidinggevenden in het mbo
Incidenten in de les zijn nooit helemaal te voorkomen. Invloed heb je wel op de nasleep: wie de docent opvangt, wat er met de melding gebeurt en of iedere docent bij dezelfde student hetzelfde doet.
Voor wie
Teamleiders, zorgcoördinatoren en senior docenten in het mbo die verantwoordelijk zijn voor het gedragsbeleid.
Wat er na een incident gebeurt
Een incident wordt mogelijk in de teamkamer verteld en daarna niet vastgelegd. Hoort een docent na een melding niets meer, dan meldt hij de volgende keer niet. Zonder die meldingen zie je niet wat er terugkomt: welke opleiding, welke groep, welk moment.
Daarom werk je aan een teamnorm over wat je begrenst en hoe, zodat de ene docent niet toestaat wat de andere verbiedt. Je legt vast wie erbij komt als een docent midden in een les vastloopt. En je regelt de opvang na een bedreiging, voordat de docent zelf gaat uitzoeken wat er moet gebeuren.
Zo oefenen leidinggevenden
In de oefengesprekken is de trainingsacteur een docent die net is bedreigd, of een docent die vindt dat melden toch niets oplevert.
Oefensituaties voor leidinggevenden
- Een incident wordt in de teamkamer verteld en daarna niet vastgelegd.
- Twee docenten reageren verschillend op dezelfde student, en de groep merkt het.
- Het gedragsprotocol beschrijft iets anders dan wat er in de gangen gebeurt.
- Na een bedreiging zoekt de docent zelf uit wat er nu moet gebeuren.
- Gedrag dat eerder een melding opleverde, valt nu niemand meer op.
Na deze dag kunnen leidinggevenden
- Zien welke incidenten terugkomen, en op welke opleidingen.
- Nagaan of het gedragsprotocol klopt met wat er in de gangen en lokalen gebeurt.
- Een docent na een bedreiging opzoeken, voordat hij zelf gaat uitzoeken wat er moet.
- Afspreken wie erbij komt als een docent midden in een les vastloopt.
- Benoemen welk gedrag normaal is geworden, en dat met het team terugdraaien.
- Wegnemen wat docenten tegenhoudt om een incident zonder letsel te melden.
Adviesgesprek
Passend voor je docenten?
In een vrijblijvend adviesgesprek kiezen we samen het onderdeel dat past bij je school of organisatie. Je krijgt daarna een schriftelijk voorstel met de opbouw, het aantal dagen en de prijs. Fysieke technieken oefenen we op aanvraag; dat spreek je af in het adviesgesprek. Wat bepaalt de prijs?
Vraag een adviesgesprek aanHet team achter de training
Een trainer en een trainingsacteur uit ons team
Ons team telt 12 mensen, onder wie trainers en trainingsacteurs. Op de trainingsdag werk je met een trainer en een trainingsacteur uit dit team.
Bekijk wie we zijn →Voor de werkgever
Wat je als werkgever regelt, en wat het oplevert
Een training haalt agressie niet weg. Wel gaan docenten zekerder aan het werk: ze weten wat ze in de les doen en wanneer ze een collega of de teamleider erbij halen. Ze reageren op dezelfde manier bij dezelfde student, en ze melden ook een incident zonder letsel.
Agressie en geweld vallen in de Arbowet onder psychosociale arbeidsbelasting (artikel 1). De werkgever moet beleid voeren om die te voorkomen of te beperken (artikel 3 lid 2). Het Arbobesluit werkt dat uit in artikel 2.15: als werkgever beoordeel je het risico in de RI&E en leg je maatregelen vast in het plan van aanpak. Ook geef je medewerkers voorlichting en onderricht. Een training is één manier om die voorlichting en dat onderricht in te vullen.
Wat er al geregeld is, nemen we in het adviesgesprek mee: het gedragsprotocol, wie erbij komt als een docent vastloopt, de meldroute en de opvang. Meer over de sector lees je bij agressietraining in het onderwijs. Wat de wet van je vraagt, staat op de pagina agressie en de werkgever.
Vragen over agressietraining voor leraren in het mbo
Vragen van de werkgever
Waar vindt de trainingsdag plaats?
Op je eigen locatie. Welke ruimte dat wordt, spreken we af in het adviesgesprek. Docenten hoeven dus niet naar een cursuscentrum.
Is een agressietraining verplicht?
Nee, de Arbowet schrijft geen training voor. Wel vraagt de Arbowet je als werkgever om agressie als risico aan te pakken. Wat je dan regelt en waar een training past, staat hierboven bij de werkgever.
Wat kost het programma?
De prijs hangt af van het onderdeel, de groepsgrootte, het aantal dagen, de voorbereiding en de reistijd.
Binnen 2 werkdagen na het adviesgesprek krijg je een schriftelijk voorstel. Daarin staan de opbouw van het programma, het aantal groepen en dagen, en de prijs met wat er altijd bij zit. De reiskosten staan er apart in. Meer hierover lees je op de pagina over de kosten.
Hoe blijven de afspraken na de trainingsdag hangen?
Na iedere trainingsdag volgt een evaluatie. Daarin kijken we wat er in de praktijk is veranderd, borgen we de afspraken en geven we vervolgadvies. De afspraken zelf liggen bij je school of organisatie: in het werkoverleg en bij de leidinggevenden.
Sluit de agressietraining aan op ons gedragsprotocol?
Ja, de agressietraining sluit aan op je gedragsprotocol. In het adviesgesprek bespreken we het gedragsprotocol en wie erbij komt als het misgaat. Wat in die afspraken staat, is ook wat er geoefend wordt. Zo kunnen docenten kiezen tussen zelf begrenzen en hulp inschakelen.
Wat is het verschil tussen gevorderd en expert?
Bij gevorderd ligt de nadruk op het eigen handelen in zware groepen. Expert is voor docenten die ook een rol voor collega's hebben. Op dat niveau gaat het om het opvangen van collega's na een incident en het inwerken van nieuwe docenten met dezelfde afspraken.
Wat is het verschil met het programma voor leidinggevenden?
Docenten oefenen wat ze in de les doen. Het programma voor leidinggevenden gaat over de periode na het incident: de meldingen per opleiding, het gedragsprotocol, de teamafspraken en de opvang van de docent.
Werkt het programma voor heel verschillende opleidingen binnen één instelling?
Ja, het programma werkt voor heel verschillende opleidingen binnen één instelling. De oefensituaties komen uit je eigen opleidingen. Een praktijkruimte met gereedschap krijgt dus andere oefeningen dan een theorielokaal met een grote groep.
Over de vier onderdelen
Kunnen instructeurs en onderwijsondersteuners ook mee?
Ja, instructeurs en onderwijsondersteuners kunnen ook mee. Dit is het instapniveau voor iedereen met studentcontact, en er is geen voorkennis nodig.
De ene docent staat iets toe wat de andere verbiedt. Komt dat aan bod?
Ja, verschillen tussen docenten komen met naam en situatie aan bod. Zolang de een toestaat wat de ander verbiedt, blijft het gedrag bestaan. Docenten maken die afspraken op de trainingsdag samen.
Moeten we een opvangteam hebben om dit onderdeel te volgen?
Nee, voor dit onderdeel is geen opvangteam nodig. Ook ervaren docenten die nieuwe collega's begeleiden of studieloopbaanbegeleider zijn, hebben er baat bij. In het adviesgesprek brengen we in kaart wie in je teams die rol al heeft.
Kunnen teamleiders van verschillende opleidingen samen in één groep?
Ja, teamleiders van verschillende opleidingen kunnen samen in één groep. De verschillen tussen opleidingen komen dan meteen op tafel, en de afspraken worden instellingsbreed gemaakt.
Dit programma voor je docenten?
In een adviesgesprek vertel je op welke opleidingen en momenten het misgaat. Daarop stemmen we af welk onderdeel en welke groepsgrootte passen, en zetten we oefensituaties uit je eigen opleidingen klaar. Daarna spreken we een datum af voor de trainingsdag en de evaluatie erna.